İranın müdafiə naziri, əmir general-polkovnik Əziz Nasirzadənin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Azərbaycan Respublikasına səfər edərək bu ölkənin prezidenti İlham Əliyev ilə görüş keçirmiş, görüş zamanı ikitərəfli münasibətlər və regional məsələlər ətrafında müzakirələr aparılmışdır. Görüşdə İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının daim İranın sabitliyi və təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsini dəstəklədiyini bildirmiş, regiondakı təhlükəsizlik vəziyyətindən narahatlığını ifadə etmiş və vurğulamışdır: “Səmimi və qardaşlıq münasibətlər çərçivəsində Azərbaycan Respublikası tərəfindən İran İslam Respublikasına qarşı heç bir təhdidə yol verilməyəcək.”

Azərbaycan Respublikasının təxminən üç onillik müstəqilliyi dövründə İranın müdafiə nazirləri dəfələrlə Bakıya səfər etsələr də, bu səfər bir çox cəhətdən əvvəlkilərdən fərqlənir və müəyyən mənada 1394-cü ilin Fərvərdin ayında (Aprel 2015-ci il) İranın o zamankı müdafiə naziri Sərdar Hüseyn Dehqanın Bakıya səfərini xatırladır. Əmir general-polkovnik Nasirzadənin səfəri İran ilə Amerika Birləşmiş Ştatları və sionist rejim arasında hərbi qarşıdurma ehtimalının son illərdə ən yüksək səviyyəyə çatdığı bir dövrə təsadüf edir. Belə bir şəraitdə, hərbi komandanların mümkün döyüş meydanlarının idarə olunmasına fokuslandığı bir mərhələdə bu səfərin reallaşması, diqqətdən kənarda qalmış mühüm vəzifə və mesajların mövcudluğunu göstərir.

Bu səfər o şəraitdə baş verir ki, Azərbaycan Respublikası 1404-cü ilin Xurdad ayından (iyun 2025-ci il) etibarən, bir sıra anti-İran tədbirləri həyata keçirməklə yanaşı, bəyan etdiyi siyasətlərə zidd olaraq, iki mərhələdə anti-İran yanaşmalarının mahiyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirmişdir.

Birincisi, sionist rejiminin İrana qarşı 12 günlük hərbi təcavüzü zamanı Azərbaycan Respublikası quru və dəniz məkanları ilə yanaşı, xüsusilə ortaq sərhədlərə yaxın ərazilərdə yerləşən bir sıra pilotsuz uçuş aparatları və hava bazalarını sionist rejimin İrana, xüsusilə ölkənin şimal-qərb bölgələrinə və Tehrana hücumları üçün istifadəyə vermişdir. Sionist rejimə məxsus pilotsuz uçuş aparatlarının Azərbaycan Respublikasının hava məkanından İrana etdiyi hücumların miqyası o qədər geniş olmuşdur ki, həm İran, həm də Azərbaycan sərhəd bölgələrində yaşayan sakinlərin əksəriyyəti bu uçuşları adicə gözlə müşahidə etmişdir. Bununla paralel olaraq, Bakı hökuməti bu hərbi təcavüzü müharibənin son gününədək pisləməkdən imtina etmiş, yalnız xarici işlər naziri səviyyəsində İsrailin istifadə etdiyi “hərbi əməliyyatlar” terminindən istifadə etməklə narahatlığını ifadə etmişdir. Eyni zamanda sərhəd bölgələrinə əlavə hərbi qüvvələr cəmləşdirilmiş, sionist rejimin İranın süqutu barədə verdiyi xəyali vədlərin və düşmənin növbəti mərhələdə ölkənin parçalanmasına yönəlmiş planlarının reallaşmasını gözlə

mişdir.

İkincisi, Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrailin müdaxiləsi, eləcə də onların terror qruplaşmalarını  1404-cü il 18 və 19 Dey ( 8 və  9 yanvar 2026)  tarixlərində baş verən iğtişaşlara cəlb etməsi ilə davam edən etirazlar zamanı Bakı hökuməti bu iğtişaşları və düşmənin İranın parçalanması planlarını pisləməkdən imtina etmiş, Bakının media orqanları isə sionist media qurumları ilə eyni səviyyədə İranda baş verən hadisələri təhrif edərək İrana qarşı qaralama kampaniyası aparmışdır.

Azərbaycan Respublikasının 12 günlük müharibədəki bu düşmən mövqeyi və Bakının faktiki olaraq sionist rejimin İrana qarşı döyüş meydanının bir hissəsinə çevrilməsindən sonra, İran cəmiyyətində Bakı hökumətinin xəyanətlərinə adekvat cavab verilməsi tələbi formalaşmışdır. Bu mərhələdə Bakının imicini təmizləməyə yönəlmiş informasiya axını yaradılaraq, Azərbaycan Respublikasının 12 günlük müharibədəki rolunun inkarına başlanılmışdır. Bu prosesdə ölkə daxilində və xaricində üç tərəf bir-birini tamamlayan şəkildə fəaliyyət göstərmişdir.

  • Sionist rejimi hələ müharibədən əvvəl Azərbaycan ordusunun pərdəsi altında İranın şimal-qərbində yerləşən radar obyektlərinə qarşı hücum ssenarilərini dəfələrlə sınaqdan keçirmiş, Bakı hökumətinə İranın bütün radarlarının məhv edildiyi və Tehranın Azərbaycan Respublikasının bu hücumlarda iştirakını sübut edəcək sənədlərə malik olmadığı barədə təminat vermişdir.
  • Bundan sonra İlham Əliyev İranın Bakıdakı səfiri ilə görüşdə sionist rejimin vədlərinə istinad edərək, Tehranın İsrailin Azərbaycan Respublikasının imkanlarından istifadəsi ilə bağlı mövqeyini cəfəngiat kimi təqdim etmiş və sübut tələb etmişdir. Eyni yanaşma digər İran rəsmiləri ilə aparılan danışıqlarda da təkrarlanmışdır.
  • Üçüncü tərəf isə İran azərbaycanlılarının kimliyinə və tarixi mövqeyinə xəyanət edən etnik-lobbi strukturları olmuşdur. Bu dairələr media müstəvisində manipulyativ fəaliyyət göstərərək, guya 12 günlük müharibə zamanı İlham Əliyevin İsraildən İran azərbaycanlılarının yaşadığı bölgələrə raket zərbələri endirməməsini xahiş etdiyini iddia etmişlər. Dövlət strukturlarına nüfuz etmiş bu lobbi eyni zamanda radar qeydlərinin olmaması və ölkə üçün yeni cəbhənin açılmaması bəhanəsi ilə İran cəmiyyətinin Bakı hökumətinə cavab verilməsi tələbinin həyata keçirilməsinə mane olmağa çalışmışdır. Halbuki Azərbaycan Respublikası uzun müddətdir ki, İrana qarşı sionist döyüş meydanının ayrılmaz hissəsinə çevrilmiş və bir çox zərbələr məhz bu istiqamətdən həyata keçirilmişdir.

Zaman keçdikcə Bakının 12 günlük müharibədə düşmən mövqeyinin miqyası və sübutları daha aydın şəkildə üzə çıxmış, eyni zamanda İranın müdafiə doktrinası gələcək müharibələrdə passiv müdafiə yanaşmasından aktiv, hücum və regional xarakterli strategiyaya doğru dəyişmişdir. Bu dəyişiklik İranın sionizmin regional müttəfiqlərinin — həm şimalda, həm də cənubda — münasibətində əsaslı transformasiyaya səbəb olmuşdur. Ali məqam Rəhbərin “Amerika bilməlidir ki, əgər müharibə başlatsa, bu dəfə müharibə regional xarakter alacaq” fikri, İslami ideallara xəyanət edərək sionist rejimin hərbi, enerji, tranzit və ticarət infrastrukturlarına çevrilmiş ölkələr üçün aydın strateji mesaj daşıyır və Tehran üçün gələcək qarşıdurmalarda mühüm imkanlar yaradır.

Görünür, Bakı rəsmiləri diplomatik görüşlərdə qonşuluq və dostluq şüarları səsləndirsələr də, İrana qarşı oynadıqları düşmən rolunun mahiyyətini yaxşı anlayırlar. Bu hal, ehtimal ki, Azərbaycan Respublikasının İranla quru sərhədlərini bağlı saxlamasının, eləcə də İlham Əliyevin son səfəri zamanı Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə səfərində İranın təhlükəsiz və qısa hava məkanından istifadə etməkdən imtina edərək daha uzun marşrut seçməsinin əsas səbəblərindən biridir.

Belə bir şəraitdə İran hərbi nümayəndə heyətinin Bakıya səfəri xüsusi strateji məna daşıyır. 1394-cü ilin Fərvərdin ayında (Aprel 2015-ci il), İsrailin Hermes tipli pilotsuz uçuş aparatının Naxçıvan istiqamətindən İrana daxil olaraq Nətənz yolu üzərində vurulmasından qısa müddət sonra Sərdar Hüseyn Dehqan Bakıya səfər etmiş və İlham Əliyevə açıq xəbərdarlıq etmişdi. Həmin vaxt Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri bu hadisənin “qonaqlar” (sionistlər) tərəfindən rəsmi Bakının xəbəri olmadan həyata keçirildiyini iddia etmiş, məsələ İlham Əliyevin üzrxahlığı ilə yekunlaşmışdı. Lakin mövcud şəraitdə sadəcə üzr istəmək, məsuliyyətdən yayınmaq və sübut tələb etməklə vəziyyəti idarə etmək mümkün görünmür. Rəsmi Bakının sionist rejimin və ya digər ölkələnin gələcək müharibədə İranın hərbi cavab vermək hüququna mane ola biləcəyi hesablaması, hər oyunda mütləq qalib gələcəyinə inanan bir qumarbazın yanlış hesablamasına bənzəyir.

Dr. Əhməd Kazemi