اول بهمن، روز درگذشت بزرگترین قصیدهسرای ایران یعنی خاقانی شروانی است. این روز با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان «روز بزرگداشت خاقانی شروانی» (مدفون در تبریز) از سال ۱۴۰۴ در تقویم رسمی کشور ثبت شده است.
شاید تصور شود که تعیین اول بهمن به عنوان روز بزرگداشت خاقانی، ۱۰ تیر به عنوان روز بزرگداشت صائب تبریزی و ۲۱ اسفند به عنوان روز بزرگداشت نظامی گنجوی در سالنمای کشور، مدیران فرهنگی و سیاسی تبریز نیز نقشی داشتهاند؟ هرگز!
برخی سررشتهداران امور تبریز و آذربایجانشرقی نه تنها به چنین مسائلی توجه نداشتهاند، بلکه در مسیر تعیین ۲۹ بهمن به عنوان روز ملی تبریز نیز سنگاندازی کردهاند!
از تیر ۱۴۰۳، جمعی از شاعران و نویسندگان تبریز پس از انجام تحقیقات دربارۀ روزهای ملی کلانشهرهای کشور و بررسی تاریخ تبریز از طلوع اسلام تا سال ۱۴۰۲ به این نتیجه رسیدند که در تاریخ تبریز پس از اسلام، هیچ روزی به اهمیت ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ وجود ندارد. تعیین این روز با شاخصهای تعیین شده در مصوبۀ شورای عالی انقلاب برای روز ملی شهرها نیز تناسب و تطابق دارد.
شاعران و نویسندگان تبریز با صدور بیانیههای مختلف خواستار تعیین ۲۹ بهمن به عنوان روز ملی تبریز شدند. در نهایت این پیشنهاد در جلسۀ مهر ۱۴۰۳ شورای فرهنگ عمومی آذربایجانشرقی به تصویب رسید. اما از همان زمان سنگاندازی برخی عناصر نیز آغاز شد!
برخی، به واقع از سر نادانی تصور میکردند که تعیین روز تبریز، یک مسئلۀ حاکمیتی است و اهل قلم نباید در آن دخالت کنند! معلوم بود که اینگونه اشخاص، حتی مصوبههای شورایعالی انقلاب فرهنگی را در پیوند با «تعیین مناسبتها» نخواندهاند، و نمیدانند که برخی روزها مانند «روز بزرگداشت نظامی گنجوی» با پیشنهاد یک استاد ادبیات به تصویب رسیده است!..
گویی عناصری میخواستند روز صدور دستخط مظفرالدین شاه برای تاسیس مجلس (۱۴مرداد۱۲۸۵) را به عنوان «روز تبریز» تحمیل کنند! در حالی که صدور آن دستخط، ربطی به تبریز و مقاومت مشروطهخواهان تبریز در مقابل قوای دولتی ندارد.
جنگ مشروطهخواهان تبریز و حامیان خارجی آنها (سوسیال دمکراتهای قفقاز اعم از مسلمان و ارمنی و گرجی) با اردوی دولتی، حدود دو سال پس از صدور دستخط مظفرالدین شاه یعنی یعنی از اوایل تیر ۱۲۸۷ آغاز شد و تا اوایل اردیبهشت ۱۲۸۸ به طول انجامید.
برخی به اشتباه و از سر ناآگاهی از تاریخ، تصور میکنند بر اثر مقاومت و جنگ مشروطهخواهان تبریزی، فرمان مظفرالدین شاه (فرمان مشروطیت یا فرمان تاسیس مجلس) صادر شده است! حال آنکه هنگام جنگ و مقاومت مشروطهخواهان تبریزی، مظفرالدین شاه در عالم برزخ بود!
فرمان مظفرالدین شاه حدود دو سال قبل از آغاز جنگ در تبریز، با فشار و تحصن تجار و مشروطهجویان تهران در سفارت انگلیس صادر شده بود و بزرگداشت این فرمان، در واقع بزرگداشت مشروطهجویانِ در پیوند با انگلیس و سفارت آن در تهران است!
در هر حال، همان کسانی که در تبریز دربارۀ مفاخری مانند خاقانی و نظامی و صائب، احساس مسئولیت نکردند و روز بزرگداشت این مفاخر به سعی مدیران تهران و اصفهان در تقویم کشور ثبت شد، در مسیر تلاشهای بیمزد و منت شاعران و نویسندگان این خطه برای ثبت روز ملی تبریز در تقویم کشور به سنگاندازی پرداختند.
اگر چه در مهر ۱۴۰۳، روز ۲۹ بهمن، روز قیام تاریخی مردم تبریز و به تعبیر امام راحل، روز «نهضت عظیم»، و به تعبیر رهبر معظم انقلاب «مقطع تاریخی تعیین کننده»، به عنوان روز ملی تبریز در «شورای فرهنگ عمومی آذربایجانشرقی» تصویب شد اما بر اثر کارشکنیها و سنگاندازیها، در آستانۀ ۲۹ بهمن ۱۴۰۴، هنوز هم روز ملی تبریز در تقویم کشور ثبت نشده است!
احساس مسئولیت در مقابل انسانها و اتفاقاتی که میهن و فرهنگ و تاریخ ما را ساختهاند، ویژگی انسانهای بزرگ و خردمند است.
جلال محمدی؛ شاعر و روزنامهنگار پیشکسوت تبریزی
پیام بگذارید