بحث مدل ترکیه ‌ای برای کشورهای جهان اسلام خصوصا از دوره اوباما در قالب طرح خاورمیانه جدید یا مدل دموکراسی اسلامی ترکیه مطرح شد، بطوریکه از دید عده ای کارشناسان یکی از دلایل حمایت غرب از روی کارآمدن حزب عدالت و توسعه در سال ۲۰۰۲ همین موضوع بود. در این روند حتی تلاش شد که به صورت تصنعی نقش مقابله با رژیم صهیونیستی به ترکیه واگذار شود که شروع آن «رویداد یک دقیقه» و درگیری لفظی آقای رجب طیب اردوغان با شیمون پرز رئیس وقت رژیم اسرائیل در سال ۲۰۰۹ در اجلاس داووس سوئیس بود که در قالب آن هرچه رویارویی رسانه ای آنکارا و تل آویو تشدید می شود بموازات آن همکاری های اقتصادی، انرژی و ترانزیتی دو طرف نیز تعمیق می گردد.

دکتر احمد کاظمی پژوهشگر ارشد اوراسیا در پاسخ به سئوالی در خصوص اینکه آیا ترکیه به‌عنوان یک کشور اسلامی که با آمریکا و اروپا همکاری می‌کند می‌تواند الگویی برای چگونگی  تعامل با غرب باشد؟ همچنین نوشت:

بعد از بیش از هفت دهه که ترکیه عضو پیمان ناتو هست، می‌بینیم که آنکارا با صرف تعامل با امریکا و متحدانش نتوانسته است مشکلات اساسی خود خصوصاً در حوزه اقتصاد و مسائل مربوط به سیاست خارجی به ویژه در مسائل مربوط به قبرس و اختلافات با یونان در جزایر اژه، به نتیجه قابل توجهی برسد که مویّد آن تشکیل یک ائتلاف جدید علیه ترکیه در دریای مدیترانه توسط یونان- قبرس – اسرائیل می باشد.

دلیل اینکه ترکیه در سال‌های گذشته چرخش های ۱۸۰ درجه ای در سیاست خارجی خود داشته، خصوصا در جریان جنگ داخلی سوریه و در جریان بحث های تروریسم تکفیری در سوریه این نوع چرخش ها را  شاهد بودیم، این است که ترک ها احساس می کردند که از مدل تعاملی با غرب نتیجه مطلوب نمی گیرند. اساسا روابط ترکیه با ناتو یک جاده یک طرفه بوده که طی آن جغرافیا و مزیت های ترکیه در خدمت ناتو قرار داشته ولی ناتو و جهان غرب در خدمت ترکیه نبوده است.

 نمونه بارز آن این است که ترکیه را بیش از پنجاه سال در پشت درهای اتحادیه اروپا به صورت تحقیر آمیز نگه داشته اند. این در حالی بود که علیرغم پذیرش نامزدی عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا در اجلاس هلسینکی از سال ۱۹۹۹ و آغاز مذاکرات رسمی پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا نیز از اکتبر ۲۰۰۵، آنکارا اصلاحاتی گاه ضد مبانی فکری خود و یا برخلاف درخواست های مردم خود انجام داده ولی نهایتاً این کشور هیچ گاه به عنوان عضو اتحادیه اروپا پذیرفته نشده ، و مذاکرات تعلیق شده و حتی چهره های ذینفوذ اروپایی مانند ژیسکاردستن رئیس کمیسیون قانون اساسی اتحادیه اروپا و رئیس جمهوری اسبق فرانسه عضویت احتمالی ترکیه را پایان تاریخ این اتحادیه عنوان کرده اند. بنابراین اگر ترکیه عضو اتحادیه اروپا می شد و یک تعامل محترمانه و پایدار با کشورهای اروپایی اجرا می گردید، این مدل، امکان بررسی وجود داشت.

می توان گفت که ترک ها سرخورده از رویکرد غربگرایی هستند و دلیل اینکه در سال های اخیر آنها بویژه در دوره حزب عدالت و توسعه به دنبال احیای نئوعثمانیسم که آمیخته ای از اخوانی گری و پان ترکیسم می باشد، این است مدل غرب گرایی انتظارات خود ترکیه را هم برآورده نکرده است.

اکنون وضعیت آشکارتر از گذشته نیز شده است و آمریکا و  ناتو علی رغم تمامی خدمات ترکیه از جمله واگذاری بیش از ده پایگاه نظامی خارج از نظارت، همچنان و علیرغم برخی امتیازات تاکتیکی در موضوع پ ک ک ، از کُردها به عنوان ابزار علیه این کشور استفاده می کنند و این در حالی است که ترکیه به عنوان میزبان بزرگترین اقلیت قومی کُرد به شدت خود را در این حوزه آسیب پذیر قلمداد می کند؛ کما اینکه در جریان مخالفت ترکیه با عضویت سوئد در ناتو در سال ۲۰۲۲ به دلیل فعالیت ها کُردها، غیر از اقدامات تاکتیکی و جابجایی جغرافیایی گروهها، تغییر جدی در رویکرد ناتو به کُردها صورت نگرفت.

یکی از دلایلی که ترک ها علیرغم رقابت هایی که با ایران دارند، جنگ تحمیلی سوم را محکوم کردند به دلیل نگرانی شان از ایده باصطلاح کردستان بزرگ بود که آشکار توسط دونالد ترامپ و رژیم اسرائیل دنبال می شود، بنابراین دولتمردان آنکارا حتی چهره های حامی جریان های پان ترکیستی مانند دولت باغچه لی رئیس حزب حرکت ملی، اذعان کردند که تضعیف ایران می تواند خطر تجزیه ترکیه را در پی داشته باشد.

خلف وعده امریکا و رژیم اسرائیل علیرغم همکاری رسواکننده ترکیه برای از بین بردن نظام سوریه و ضربه به محور مقاومت، و جنگ تحمیلی سوم امریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران، ابعاد بیشتری از شکست مدل ترکیه ای برای تعامل با امریکا و غرب را نشان دهد؛ بطوریکه جو کنت رئیس مستعفی مرکز مبارزه با تروریسم آمریکا که اواخر اسفند ۱۴۰۴ در مخالفت با جنگ علیه ایران استعفا داد، با اشاره به برنامه خروج واشنگتن از ناتو افشاء کرد: «متاسفانه خروج از ناتو برای دوری از درگیری‌های خارجی نخواهد بود، ما ناتو را ترک خواهیم کرد تا وقتی ترکیه و اسرائیل در نهایت در سوریه با هم درگیر شدند، بتوانیم در کنار اسرائیل قرار بگیریم».

 بنابراین مدل غرب گرایی ترکیه هم با شکست مواجه شده و در انتخابات آینده به نظر می رسد  که این موضوع تأثیرات خود را در مقایسه با انتخابات پیشین بیشتر نشان خواهد داد.