🔹 نزدیک به یک هفته از برگزاری اجلاس ناتو در آنکارا میگذرد، اما دولت همچنان از اهمیت میزبانی این نشست سخن میگوید. دولت باغچلی نیز سرانجام با توصیف ترکیه بهعنوان یکی از «بازیگران مؤسس» نظم جدید ناتو، خواستار ازسرگیری روند عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا شد و تأکید کرد که اروپا نباید روابط خود با آنکارا را گروگان یونان یا کشورهای ثالث قرار دهد. اما همزمان، یکی از مهمترین پیامدهای کمتر دیدهشده این اجلاس، تحولات مرتبط با قبرس بود.
🔸 پیش از اجلاس، در جریان آن و بلافاصله پس از پایان نشست، مجموعهای از تحرکات هماهنگ میان آمریکا، اتحادیه اروپا، ناتو و سازمان ملل درباره پرونده قبرس شکل گرفت. تام باراک، سفیر آمریکا، پیشتر از شکلگیری نظم جدیدی در شرق مدیترانه و لزوم گنجاندن مسئله قبرس در این چارچوب سخن گفته بود. همزمان، واشنگتن با همکاری یونان، قبرس یونانینشین و اسرائیل سازوکار جدیدی برای همکاری انرژی در شرق مدیترانه ایجاد کرد.
🔹 در همین دوره، اتحادیه اروپا با اعطای بستهای ۱۲ میلیارد یورویی به کشورهای آسیای مرکزی، آنها را به شناسایی قبرس یونانی و توصیف ترکیه بهعنوان «اشغالگر» ترغیب کرد؛ اقدامی که واکنش محسوسی از آنکارا در پی نداشت. از سوی دیگر، اتحادیه اروپا ضمن محروم کردن ترکیه از صندوق دفاعی ۱۵۰ میلیارد یورویی SAFE، بیش از ۱.۲ میلیارد یورو منابع مالی به قبرس یونانی اختصاص داد و ارسال نخستین بخش آن را نیز پیش از اجلاس ناتو آغاز کرد. همزمان، آمریکا، فرانسه و چند کشور دیگر به تقویت توان نظامی قبرس یونانی ادامه دادند.
🔸 در آستانه اجلاس، پیشنویس طرح جدید نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای قبرس نیز فاش شد؛ طرحی که خروج نیروهای ترکیه از جزیره، واگذاری بخشی از ماراش و گوزلیورت به طرف یونانی، سپردن امنیت جزیره به ناتو و پیوند دادن پرونده قبرس با روند روابط ترکیه و اتحادیه اروپا را پیشنهاد میکند. همزمان، پارلمان اروپا با اکثریتی قاطع، ضمن تأکید بر راهحل تکدولتی، از ترکیه خواست نیروهایش را از قبرس خارج کند، جمهوری قبرس را به رسمیت بشناسد و با عضویت آن در ناتو مخالفت نکند.
🔹 در جریان اجلاس ناتو نیز سران اتحادیه اروپا در دیدار با رجب طیب اردوغان بر استفاده از «فرصت تازه» برای حل مسئله قبرس در چارچوب سازمان ملل تأکید کردند. تنها چهار روز بعد، اورزولا فون در لاین از انتصاب نماینده ویژه جدید اتحادیه اروپا در امور قبرس خبر داد و اعلام کرد بروکسل اکنون بهطور کامل وارد این روند شده است. این دومین تلاش اتحادیه اروپا برای تعیین چنین نمایندهای است؛ اقدامی که پیشتر نیز از سوی جمهوری ترک قبرس شمالی «تحریکآمیز» خوانده شده بود.
🔸 با وجود آنکه وزارت خارجه قبرس شمالی بار دیگر این انتصاب را رد کرد، وزارت خارجه ترکیه همان موضع پیشین خود را تکرار کرد و آن را صرفاً «موضوع داخلی اتحادیه اروپا» دانست. اگر ترکیه واقعاً به جایگاهی رسیده که از آن بهعنوان «بازیگر مؤسس» یاد میشود، انتظار میرفت دستکم اعلام کند که دخالت اتحادیه اروپا در پرونده قبرس نقض حقوق کشورهای ضامن است و آنکارا چنین مداخلهای را به رسمیت نمیشناسد.
🔹 استقبال از نخستوزیر یونان با سرود «جدّین دده» مارش نظامی عثمانی شاید در فضای رسانهای بازتاب زیادی پیدا کرد، اما نتیجه واقعی را باید در تحولات پس از اجلاس دید. یونان و قبرس یونانی سالهاست میکوشند مسئله قبرس را از یک اختلاف میان ترکها و یونانیها به موضوعی میان ترکیه و اتحادیه اروپا تبدیل کنند و اکنون گام دیگری در همین مسیر برداشتهاند. بنابراین، اهمیت اصلی نه در نوع استقبال، بلکه در نتیجهای است که طرف مقابل پس از پایان اجلاس با خود برد.
منبع: مویسر ییلدیز، 12punto، مطالعات ترکیه و قفقاز
پیام بگذارید